TAHLİYE

Boşaltma, bırakma, salıverme, terketme, kendi başına bırakma; arapça "tef'îl" vezninde bir mastar. Tahliye, bir fıkıh terimi olarak, satın alınan bir malın kabz yollarından birisi olup, alıcının arada bir engel olmaksızın malı eline geçirmesinin ve arada bir engel olmaksızın malı eline geçirmesinin mümkün olmasıdır. Yani satılanın ayrılmış olması ve arada bir engelin bulunmamasıdır. Kısaca, kabzın satıcının huzurunda ve kabz izni ile birlikte olmasıdır.

Meselâ; bir kimse bir evde bulunan buğdayı satın alsa ve satıcı ona anahtarı vererek, "Seni buğdayla baş başa bırakıyorum" yani "sana buğdayı teslim alman için izin veriyorum" dese bu bir kabz işlemi sayılır. Buna göre, alıcı malı zamanında teslim almayı ihmal etse, bu arada çalınma, yangın, sel baskını gibi bir nedenle buğday helak olsa, bunu satıcının tazmin etmesi gerekmez. Çünkü alıcı ile satılan mal arasında tahliye gerçekleşmiştir. Ancak satıcı anahtarları alıcıya verip hiç bir şey söylemese bununla kabz gerçekleşmiş olmaz. Ev, daire, arsa ve arazi gibi taşınmazların teslimi ise, alıcının bunların içinde veya ona yakın arazinin yan tarafını görecek şekilde durması yahut da hemen evin kapısını kapatabilecek şekilde durması ile teslim gerçekleşir. Eğer bu durumdan daha uzak bir şekilde durursa, bununla kabz gerçekleşmiş olmaz (el-Kâsânî, Bedâyiu's-Sanâyî', 2. baskı, Beyrut 1394/1974, V, 244; İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr, Mısır t.y., IV, 44; ez-Zerkâ, Akdü'l-Bey', s. 86).