RASATHANE

Yıldızların gözlendiği yer, gözlemevi.

Rasathane, özel bir binaya sahip olup rasat faaliyetine (yıldızların hareketlerinin gözlenmesine) ve astronomik çalışmalara sahne olan ve sadece bu tür işlerin gerçekleştirildiği bir kurumdur. İşte bu anlamıyla rasathane, Ortaçağ İslâm medeniyetinin meydana getirdiği ve dünya medeniyetine, insanlığa sunduğu bir kurumdur.

İslâm dünyasında rasathaneye zaman içinde "marsad", "rasad", "beytü'r-rasad" adları verilmiştir. İslâm rasathanelerinde, son devir Avrupa rasathanelerine uygun olarak, düzenli ve devamlı rasat faaliyetleriyle karşılaşıldığı gibi, heyet çalışma ve araştırmaları bu müesseselerin asıl uğraşı alanına giriyordu. Rasathanenin sabit ve coğrafi mevkii belirli bir yeri, ilmi ve idâri işlerine bakan bir müdürü ve adamları, özel bir biçimde hazırlanmış gözlem âletleri ve hususi bir kütüphanesi vardı. İslâm dünyasındaki rasathaneler birer akademik mahiyet taşıdığı gibi, bazılarında önemli öğretim faaliyeti de yer almış ve bu kurumlar yüksek okul vazifesini de üstlenmiştir (Aydın Sayılı, "Rasathane" mad., İA., IX, 621).